بێخود
مەلا مەحموودی موفتی ناسراو بە بێخوود (لەدایکبووی ١٨٧٩ سلێمانی – مردووی ٢٥ی ئابی ١٩٥٥) موفتی و مامۆستای ئایینی و شاعیرێکی بەناوبانگی کورد بووە. بێخوود لە بنەماڵەی بەناوبانگ عەللامە مامۆستا مەلا ئەبووبەکری مووسەنیفی چۆڕییە.
ژیان
بێخود ناوی مەحموود بووە و کوڕی موفتی «حاجی مەلا ئەمین» کوڕی موفتیی گەورە «حاجی مەلا ئەحمەدی چاومار» ناسراو بە (پیر حەسەن)ە. لە ساڵی ١٨٧٩ زایینیی بەرامبەر (١٢٩٦ کۆچی)ی لە دایک بووە. لای زانایانی ناوداری ئەو سەردەمەی سلێمانی خوێندنی تەواو کردووە. لە ساڵی ١٩٠٠ کراوە بە حاکمی ھەڵەبجە، دوای ئەوە مامۆستای قوتابخانەی سەرەتاییی بووە لە سلێمانی لەگەڵ مامۆستایان ڕەفیق حیلمی و زێوەردا مامۆستایەتیی کردووە، بێ ئەوەی بەرامبەر بەوە ھیچ مانگانەیەک وەربگرێت. لە پاش ماوەیەک لەم کارە دوورکەوتۆتەوە و بە درێژایی ژیانی لە کاروباری میریی نزیک نەکەوتۆتەوە. ھەموو ژیانی لە سلێمانی بردووەتە سەر.
پێش مردنی «مەلا عەبدولعەزیزی موفتی» کاکی، چەند ساڵێکی لە ھەڵەبجە بەسەر بردووە. ئەو گەڕاوەتەوە بۆ سلێمانی و تا مردنی لە جێگاکەی ئەودا موفتی بووە.
مردن
پاش نیوەڕۆی ٢٥ی ئابی ١٩٥٥ بەرامبەر (١٣٧٥ی کۆچی) لە سلێمانی کۆچی دوایی کردووە و لە گردی سەیوان نێژراوە.
ھۆنراوە
شیعری چوارینە بەندی «لەو ڕۆژەوە ڕۆیشتووە» لە نێوەندی ئەدەبیدا بەناوبانگ و دڵگیرە. بێخود لەم شیعرەدا باس لە دووری پێغەمبەر دەکات کە ماوەیەکی زۆر بوو لە خەودا نەیبینیبوو.
| لەو ڕۆژەوە ڕۆیشتووە تۆراوە دڵی من | ھەرچەند ئەگەڕێم بێ سەر و شوێن ماوە دڵی من | |
| ئاخۆ بە چ شاخێکەوە گیرساوە دڵی من | یا خۆ بە چ داخێکەوە سووتاوە دڵی من | |
| ئەو ھەمدەمی غەمخوار و نەدیمی منە یا ڕەب | ئەو مەحرەمی ئەسرار و قەدیمی منە یا ڕەب | |
| ئەو گەوھەری شەھوار و یەتیمی منە یا ڕەب | کەوتۆتە چ بەحرێکەوە، خنکاوە دڵی من | |
| مەجنوونی دوو گیسوویی چ لەیلایێکە ئاخۆ | یا وامیقی جادوویی چ عەزرایێکە ئاخۆ | |
| دێوانەیی ئاھوویی چ سەحرایێکە ئاخۆ | کام چیھرەپەری دیوە کە ترساوە دڵی من | |
| ئەتلێتەوە گاھێ بە خەیاڵی خەت و خاڵی | ئەخولێتەوە گاھێ بە چرای شەوقی جەماڵی | |
| نازانی ئەگەر چۆنە بەدەس دەردەوە حاڵی | وەک پووش و پەڵاشێکە بەدەم باوە دڵی من |
لەو بەندانەدا بێخود تەواو بێتاقەتی خۆی بۆ دووری پێغەمبەر دەر دەبڕێت.
| لەو چۆڵ و بیابانە ئەبێ یاوەری کێ بێ | یا بەو کەژ و کێوانەوە سەوداسەری کێ بێ | |
| یا لەت لەت و ئەفگاری موژەی خەنجەری کێ بێ | چۆن ماوە لە سەد لاوە کە کوژراوە دڵی من | |
| بۆچی نەڕژێ سەیلی سروشکم وەکوو باران | بۆچی وەکوو یەعقووب نەبمە شوھرەیی شاران | |
| لەو یووسفە پرسیومە لە بێگانە و یاران | ھەرگیز نییە سۆراغی لە ھیچ لاوە دڵی من | |
| بۆ خۆی بگریم یا نەفەسی پەردەدڕاوی | یا بۆ جگەری کون کون و سەدپارەکراوی | |
| چی کردووە یا ڕەب، کە خەو و خواردن و ئاوی | دایم غەم و بێداریی و خوێناوە دڵی من | |
| چ بکەم، چ بڵێم، بۆ دڵەکەم کارییە دەردم | شاھێدی منن موویی سپی و چیھرەیی زەردم | |
| خۆڕایی نییە ناڵەیی گەرم و دەمی سەردم | ھەڵبەت بە بەڵایێکەوە ئاڵاوە دڵی من |
لێرەدا شاعیر باسی دڵی دەکا کە بە دوای دەگەرێ نەیدۆزێتەوە بۆیە وا دەزانێت فەوتاوە دڵی بەڵام دواتر دەڵێ: نەفەوتاوە دڵی من.
Join the conversation